Het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin publiceert het rapport “Perceptie en beleving van (on)veiligheid van jongeren en begeleiders in Veilig Verblijf.”
Het hoofdinzicht? Veiligheid is geen vooraf te bepalen of te garanderen toestand. Veiligheid ontstaat in interactie.
Twee belangrijke quotes:
“In veel voorzieningen overheerst een logica van beschermen: het vermijden van gevaar via infrastructuur, regels en controlemechanismen. Deze benadering vertaalt zich in maatregelen zoals gesloten deuren, prikkelreductie en afzondering, die bedoeld zijn om escalatie te voorkomen maar vaak weerstand en stress oproepen. Afzondering, hoewel nog frequent toegepast, wordt door jongeren als traumatisch ervaren en mist bewezen effectiviteit. Tegelijk groeit het besef dat veiligheid niet kan worden afgedwongen, maar ontstaat in interactie: in voorspelbare structuren, transparante afspraken en relationele nabijheid. Voorzieningen die veiligheid benaderen als iets om te waarborgen – een voorwaarde voor leren en herstel – investeren in dialoog, participatie en het vermijden van repressie. Ze erkennen dat macht en dwang, hoe subtiel ook, onveiligheid kunnen reproduceren.“
“De uitdaging voor Veilig Verblijf ligt in het overstijgen van een beheersingslogica. Wanneer veiligheid wordt vormgegeven als controle, ontstaan neveneffecten zoals escalatie, wantrouwen en verlies van autonomie. Wanneer veiligheid daarentegen wordt benaderd als een gedeelde verantwoordelijkheid, ingebed in relaties en pedagogische praktijken, kan ze een hefboom worden voor herstel en ontwikkeling. Dit vraagt om een verschuiving van infrastructuur naar interactie, van regels naar dialoog, en van sanctioneren naar co-creatie van een leefklimaat waarin jongeren zich niet alleen veilig zijn, maar zich ook veilig voelen.“
Veilig Verblijf is binnen dit verhaal geen eiland. Binnen trajecten zijn ze verweven met de ruimere (hulpverlenings)omgeving. De onderzoekers zien Veilig Verblijf bovendien als:
- spiegel voor het ruimere hulpverleningssysteem
- plek van innovatie en experiment